Ceuta'daki göçmen krizine dair neler biliyoruz?

İspanya'nın Kuzey Afrika kıyısındaki özerk şehri Ceuta'ya (Sebte) binlerce göçmenin girmesi kaosa neden oldu.

Ceuta, Afrika'nın kuzey kıyısında, Fas sınırında yer alan özerk bir İspanyol şehri. Melilla ile birlikte, AB ile Afrika arasındaki iki kara sınırından biri.

Şehir, konumu nedeniyle Avrupa'ya ulaşmaya çalışan göçmenler ve sığınmacılar için ana giriş noktalarından biri haline geldi.

Binlerce göçmenin aynı anda kara ve denizden Ceuta'ya ulaşmaya çalışması sadece İspanya'yı değil, AB'nin göç politikasını da yeniden gündeme taşıdı.

Ceuta'ya gelenlerin sayısı, şehrin normal nüfusunun üçte ikisinden fazla olması kaosa yol açtı.

Ceuta'ya ulaşmaya çalışırken en az 80 kişi de hayatını kaybetti.

Popüler Gazete'nin İspanya medyasından aktardığına göre yaşanan olaylar, göç krizinin yalnızca insani değil; siyasi, diplomatik ve güvenlik boyutları bulunan çok katmanlı bir mesele olduğunu gösterdi.

1580'den beri İspanya'nın egemenliğinde olan Ceuta, Hristiyan ve Müslümanlardan oluşan bir nüfusa ev sahipliği yaparken, İspanyol ve Faslı sakinleri nispeten uyum içinde yaşıyor.

Neden şimdi?

Binlerce insanın aniden İspanya topraklarına yasa dışı yollarla girmeye çalışmasına dair soru işaretleri gündeme geldi.

Hepsinin aynı günü seçmesinin tesadüf olmadığına inanılırken, bu durumun önceden planlanıp, koordine edildiği düşünüldü.

İspanya Yüksek Mahkemesi'nin deniz yoluyla gelen göçmenlerin derhal sınır dışı edilemeyeceğine dair kararının sosyal medyada yanlış aktarılması tetikleyici oldu.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ise, ani göçmen akınından insan kaçakçılığı çetelerini sorumlu tuttu.

Çetelerin mahkeme kararına dayanarak, çok sayıda göçmeni Ceuta'ya kitlesel ve koordineli bir şekilde akın etmeye ikna ettiğini vurguladı.

Öte yandan, Fas'ın ani ve kitlesel göçün organize edilmesi ve kolaylaştırılmasında rol oynamış olabileceğine de inanılıyor.

Fas, yüzyıllardır İspanyol egemenliği altında olan Ceuta ve Melilla bölgeleri üzerinde Madrid'in egemenliğini tanımıyor ve bu bölgeleri işgal altındaki topraklar olarak görüyor.

Ceuta halkının tepkisi

Bazı vatandaşlar göçmenlere su, yiyecek ve ilk yardım ulaştırdı. Ancak şehirde yaşayan önemli bir kesim güvenlik endişesi yaşadı.

Yerel halk, sınırın kontrol altına alınmasını talep etti. Esnaf ve turizm sektörü olaylardan olumsuz etkilendi.

Göçmen akınının kısa sürede binlerce kişiye ulaşması şehirde günlük yaşamı ciddi şekilde aksattı.

Sosyal medyada, Faslı göçmenlerin kendilerine karşı çıkan bazı İspanyol vatandaşlarını yaraladığı ve öldürdüğüne dair iddialar ortaya atıldı.

İspanya ne yaptı?

Sınırda yaşanan kaosa dair görüntüler, İspanya hükümeti için bir krize ve AB içinde bölünmelere yol açtı.

Sağcı politikacılar olayı İspanya'nın yüz binlerce düzensiz göçmeni yasallaştırma politikasına bağladı.

İspanya hükümeti olayın büyümesi üzerine, Ulusal Polisi ve Sivil Muhafızları sınır hattına sevk etti.

Sınır telleri güçlendirildi. Çok sayıda göçmen Fas'a geri gönderildi.

İspanya, AB'den destek istedi. Fas ile sınır güvenliği görüşmelerini hızlandırdı.

Acil geri kabul mekanizmalarını devreye aldı. Ceuta ve Melilla'nın İspanya toprağı olduğunu tekrar vurguladı.

İtalya da, yaklaşık 50 bin düzensiz göçmenin Ceuta şehrine geçmesinin ardından İspanya ile Schengen uygulamasını geçici olarak askıya aldı.

Fas'ın tepkisi ne oldu?

Fas'ın tutumu krizin en önemli boyutlarından biri oldu.

İddialara göre sınır güvenlik güçlerinin belirli dönemlerde kontrolleri gevşetmesi, binlerce kişinin Ceuta'ya yönelmesini kolaylaştırdı.

Birçok uzman, Fas'ın göçü zaman zaman Avrupa ile diplomatik pazarlıklarda baskı unsuru olarak kullanabildiğini değerlendiriyor.

İsrail ile bağlantısı var mı?

Bazı gözlemciler, Sanchez'e karşı olumsuz görüşte olan ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun göç krizinden sorumlu olduğunu düşünüyor.

Sanchez, Avrupa'da Filistin yanlısı en yüksek seslerden biri.

İsrail'in Gazze'ye karşı yürüttüğü savaşın soykırım olduğunu açıkça söylemiş, ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşı şiddetle eleştirmiş ve bu savaşı kolaylaştırmak için ortaklaşa işletilen ABD-İspanya askeri tesislerinin kullanılmasına izin vermeyi reddetmişti.

Dikkat çeken bir diğer konu, 2019'da Netanyahu'nun oğlu Yair, Ceuta ve Melilla'nın haritasını tweetleyerek, "Sevgili Araplar ve Müslümanlar. İşgal altındaki Arap İslam topraklarını özgürleştirmek mi istiyorsunuz? İşte iyi bir başlangıç!" ifadelerini kullanmasıydı.

Buna ek olarak, İsrailli bir çok yetkili de, göç krizinin ardından İspanya'yı hedef alan ve yaşananları destekleyen açıklamalar yaptı.

Sonuç

Ceuta krizinde İspanyol asker ve polislerin birçok Faslı göçmeni kurtarması ve teselli etmesi dünya kamuoyunda takdir topladı.

Buna karşılık, Ceuta'dan geri dönen bazı göçmenlerin Fas tarafında güvenlik güçleri tarafından sınırdan uzaklaştırılmaya çalışıldığı ve bazı olaylarda taş atıldığına ilişkin görüntüler uluslararası medyada geniş yankı uyandırarak tartışmalara neden oldu.

Bu zıt görüntüler, göç krizinin insani ve siyasi boyutlarını yeniden dünya gündemine taşıdı.

Ceuta örneği, göç yönetiminin yalnızca sınırları koruma meselesi değil; aynı zamanda diplomasi, kalkınma, uluslararası iş birliği ve insani sorumluluklar arasında denge kurmayı gerektiren çok boyutlu bir politika alanı olduğunu ortaya koyuyor.