Ürdün'e ait savaş uçakları, Pazar günü Suriye’nin güneyindeki uyuşturucu üretim tesislerine yönelik hava saldırıları düzenledi.
Amman yönetimi tarafından “uyuşturucu tesisi ve laboratuvarlar” olarak tanımlanan hedeflerin vurulması, Süveyda vilayetinin son yıllarda Captagon üretiminin önemli merkezlerinden biri haline geldiğini gösterdi.
Popüler Gazete'nin Al Jazeera'dan aktardığı analize göre bir dönem milyarlarca dolarlık Captagon ticareti, devrik Devlet Başkanı Beşşar Esed yönetimiyle bağlantılı gruplarla anılıyordu.
Son dönemde yürütülen soruşturmalar ve “Ürdün Caydırıcılık Operasyonu” adı verilen askeri hamleler, uyuşturucu ağlarının ağırlık merkezinin ülkenin güneyindeki Süveyda’ya kaydığını ortaya koyuyor.
Gelişmeler, Ürdün ile yeni Suriye yönetimi arasında, sınır hattındaki uyuşturucu altyapısını ortadan kaldırmayı hedefleyen yeni bir iş birliği sürecinin şekillendiğine işaret ediyor.
Özellikle Dürzilerin çoğunlukta olduğu Süveyda’nın neden bölgesel bir uyuşturucu üretim ve dağıtım üssüne dönüştüğü sorusu ise dikkat çekiyor.
Son hava saldırılarının, Dürzi toplumunun etkili isimlerinden Şeyh Hikmet el-Hicri’ye bağlı “Ulusal Muhafızlar” adlı milis gücüyle bağlantılı noktaları hedef aldığı belirtiliyor.
Captagon ticareti uzun yıllar boyunca komşu Dera’daki İran yanlısı gruplarla ilişkilendirilirken, Aralık 2024’te Esed yönetiminin çökmesinin ardından Süveyda’nın büyük ölçüde merkezi otoritenin denetimi dışında kalmasıyla birlikte uyuşturucu faaliyetlerinin bu bölgeye kaydığı ifade ediliyor.
2025 yılında Suriye ordusu ile İsrail destekli Dürzi milisler arasında yaşanan çatışmalar da Süveyda’nın Şam’dan kopuşunu derinleştirdi.
Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya en sert muhalefeti yapan Ulusal Muhafızlar, bölgede etkisini artırarak baskın güç konumuna geldi.
Araştırmacı gazetecilik kuruluşu Forbidden Stories’in yayımladığı raporda, Süveyda’nın Captagon ticaretinin “merkezi” haline geldiği belirtilirken, Ulusal Muhafızlarla bağlantılı unsurların sadece üretim laboratuvarları ve depolar kurmakla kalmayıp sınır ötesi kaçakçılık ağlarını da yönettiği öne sürüldü.
Ürdün açısından ise Süveyda’daki uyuşturucu yapılanması artık doğrudan bir ulusal güvenlik sorunu olarak değerlendiriliyor.
Ürdünlü yetkililer, Süveyda’daki Captagon laboratuvarlarının zorlu coğrafi koşullar sayesinde korunduğunu ve suç örgütlerinin sınır ötesi kaçakçılıkta insansız hava araçları gibi gelişmiş yöntemlere başvurduğunu belirtiyor.
Ürdün hükümetinden bir kaynak ise operasyonun, yeni Suriye yönetimiyle tam koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini ve Amman’ın sınır hattında uyuşturucu üretim tesislerine artık müsamaha göstermeyeceğini vurguladı.
Hava saldırıları aynı zamanda Şam yönetiminin hedefleriyle de örtüşüyor. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara liderliğindeki yeni yönetim, Ulusal Muhafızların özerk yapısını devlet egemenliğine tehdit olarak görüyor.
Ürdün’e yönelik uyuşturucu ve silah kaçakçılığı da krallığın istikrarı açısından ciddi bir risk olarak değerlendiriliyor.
Süveyda’daki uyuşturucu ağı etrafında şekillenen gerilim, bölgesel güç dengelerini de etkiliyor.
İsrail yönetimi son dönemde kendisini Suriye’deki Dürzi topluluğunun koruyucusu olarak konumlandırmaya çalışırken, Süveyda’da hükümet güçleri ile El-Hicri bağlantılı milisler arasında yaşanan çatışmalar sırasında Şam yönetimine yönelik saldırılar düzenlemişti.
Mart 2025’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, dini azınlıkları koruma gerekçesiyle İsrail ordusunun Şam çevresine ilerleyebileceği tehdidinde bulunmuştu.
Ancak ABD yönetimi bu tür bir tırmanışa karşı çıktığını açık şekilde ortaya koydu.
Temmuz 2025’te ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in güney Suriye’ye yönelik hava saldırılarını kamuoyu önünde eleştirerek diplomatik çözüm çağrısında bulundu ve Suriye hükümetinin istikrar sürecine öncülük etmesi gerektiğini savundu.
Uzmanlara göre, Süveyda’daki kriz halen son derece kırılgan bir aşamada bulunuyor. Bölgenin büyük kısmı merkezi yönetimin kontrolü dışında kalmaya devam ederken, çevrede sık sık silahlı çatışmalar yaşanıyor.
Şam yönetimi ve Ürdün, Ulusal Muhafızların yasadışı gelir kaynaklarını ortadan kaldırmakta kararlı görünse de, suç ağlarının milyarlarca dolarlık Captagon ticaretinden kolayca vazgeçmeyeceği değerlendiriliyor.
Süveyda üzerindeki hakimiyet mücadelesi, yalnızca Suriye’nin iç dengeleri açısından değil, bölgesel güvenlik ve sınır istikrarı bakımından da Esed sonrası dönemin en kritik sınavlarından biri olarak görülüyor.