Endokrinoloji Uzmanı Dr. Melek Aksu Geyik, dinlenmeye rağmen geçmeyen sürekli yorgunluğun tiroit, insülin, kortizol ve cinsiyet hormonlarındaki dengesizliklerin işareti olabileceğini belirterek, uzun süren halsizlik şikâyetlerinde hormonal değerlendirme yapılmasının önem taşıdığını söyledi.
Gün içinde yeterince dinlenmesine rağmen kendini sürekli halsiz, bitkin ve enerjisiz hisseden kişilerin bu durumu yalnızca yoğun iş temposu ya da uykusuzluğa bağlamaması gerektiğini ifade eden Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Dr. Melek Aksu Geyik, uzun süre devam eden yorgunluğun hormonal dengenin bozulduğuna işaret edebileceğini söyledi.
Enerji üretiminden metabolizmaya, stres yönetiminden kan şekeri kontrolüne kadar birçok hayati fonksiyonun hormonlar tarafından düzenlendiğini belirten Geyik, hormonlardaki dengesizliklerin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebileceğini vurguladı.
"Tiroit hastalıkları yorgunluğun en sık nedenlerinden biri"
Sürekli yorgunluğun en sık nedenlerinden birinin tiroit bezinin yetersiz çalışması olduğunu kaydeden Geyik, "Hipotiroidide metabolizma yavaşlar ve kişi kendini sürekli halsiz hissedebilir. Üşüme, kilo alma, cilt kuruluğu, unutkanlık ve dikkat dağınıklığı da tabloya eşlik edebilir. Tiroit hormonlarının fazla salgılandığı hipertiroidide ise çarpıntı, uykusuzluk ve buna bağlı enerji kaybı görülebilir" dedi.
İnsülin direnci ve diyabetin de enerji düşüklüğüne neden olabileceğini ifade eden Geyik, insülin hormonunun hücrelerin glikozu kullanmasını sağladığını, bu mekanizmanın bozulması halinde özellikle yemeklerden sonra uyku hali, halsizlik, tatlı isteği, sık acıkma ve odaklanma güçlüğünün ortaya çıkabileceğini söyledi.
Kortizol ve cinsiyet hormonları da etkili
Böbreküstü bezlerinden salgılanan kortizol hormonunun vücudun stresle baş etmesinde önemli rol oynadığını belirten Geyik, kortizol düzeyinin düşük olmasının sabah yorgunluğu, kas güçsüzlüğü ve düşük tansiyona, uzun süreli strese bağlı dengesizliklerin ise gün boyu süren bitkinlik ve uyku sorunlarına yol açabileceğini dile getirdi. Kadınlarda östrojen ve progesteron seviyelerindeki değişimlerin özellikle menopoz ve polikistik over sendromu dönemlerinde kronik yorgunluğa neden olabileceğini ifade eden Geyik, erkeklerde testosteron seviyesindeki düşüşün ise enerji kaybı, kas gücünde azalma, isteksizlik ve motivasyon eksikliğiyle kendini gösterebileceğini söyledi. Hipofiz bezindeki bozuklukların da tiroit, böbreküstü bezleri ve cinsiyet hormonlarını etkileyebildiğini belirten Geyik, yetişkinlerde büyüme hormonu eksikliğinin de kas metabolizmasını olumsuz etkileyerek sürekli halsizlik hissine neden olabileceğini kaydetti.
"Her yorgunluk hormonal değildir"
Her yorgunluğun hormonal kaynaklı olmadığını vurgulayan Geyik, vitamin ve mineral eksiklikleri, uyku bozuklukları, kronik hastalıklar ile bazı ilaçların da halsizliğe yol açabileceğini belirterek, özellikle B12 vitamini, D vitamini ve demir eksikliğinin enerji düşüklüğünün en yaygın nedenleri arasında bulunduğunu ifade etti.
Yorgunluğun haftalarca sürmesi, dinlenmeyle düzelmemesi ve günlük yaşamı olumsuz etkilemesi halinde mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyleyen Geyik, "Halsizliğe kilo değişikliği, çarpıntı, nefes darlığı, gece terlemesi veya sürekli uyku hali eşlik ediyorsa hormonal değerlendirme yapılması önem taşır. Gerekli görüldüğünde tiroit hormonları, kan şekeri, kortizol ve diğer hormon düzeylerini gösteren kan testleriyle altta yatan neden belirlenebilir. Hormonal hastalıkların büyük bölümü erken tanı ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilmektedir. Bu nedenle uzun süre devam eden yorgunluğu yalnızca yoğun yaşam temposuna bağlamak yerine, vücudun verdiği önemli bir uyarı olarak değerlendirmek gerekir" dedi.