Dördüncü haftasına giren İran savaşı, küresel ekonomiyi sarsarken enerji arzında ciddi bir kriz başlattı.
Ancak uzmanlar, bazı ülkelerin bu şoklara karşı daha savunmasız olduğunu ve krizle başa çıkmada yetersiz kalabileceğini belirtiyor.
Popüler Gazete'nin Şarku'l Avsat'tan aktardığına göre Avrupa’da enerji sektöründe yeni bir şok yaşanıyor.
Bu durum, bölgenin Rus enerji ithalatına bağımlılığını keskin biçimde ortaya koyuyor ve dört yıl önceki Rusya-Ukrayna savaşının acı hatıralarını yeniden gündeme getiriyor.
Salı günü açıklanan veriler, iş dünyasının çatışmadan etkilenmeye başladığını ve ekonomik büyümede yavaşlamanın sinyallerini verdiğini ortaya koydu.
Enflasyonun yeniden yükselmesi beklenirken, Avrupa Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası’nın faiz artırımlarına gitmesi öngörülüyor.
Almanya: Sanayiye bağımlı Almanya, artan enerji maliyetlerinden dolayı en savunmasız ekonomiler arasında. Ancak imalat sektörü dört yıllık daralmanın ardından hala büyüyor ve geçen yıl açıklanan teşvik programı bazı kayıpları hafifletiyor.
İtalya: Büyük imalat sektörü ve petrol-doğalgaz bağımlılığı ile İtalya da İran savaşıyla birlikte ciddi zorluklarla karşı karşıya.
İngiltere: Elektrik üretiminde doğalgaz santrallerine bağımlı olan İngiltere'de enerji fiyatlarındaki artış enflasyonu yükseltiyor. Faiz artışı ve yüksek işsizlik, hükümetin destek seçeneklerini kısıtlıyor.
Bütçe ve tahvil piyasası üzerindeki baskılar, hükümetin işletmelere ve hane halklarına yardım etme seçeneklerini sınırlıyor.
Japonya: Petrolünün yüzde 95’ini Orta Doğu’dan ithal eden Japonya, Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji tedarikine bağlı. Zayıf yen, ithal ham maddelere olan yoğun bağımlılığı nedeniyle gıda ve günlük temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını etkiliyor.
Hindistan: Hindistan da risk altında çünkü ham petrolünün yaklaşık yüzde 90'ını ve sıvılaştırılmış gazının yaklaşık yarısını ithal ediyor ve Yeni Delhi'nin ihtiyacının yaklaşık yarısı Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.
Yükselen benzin fiyatları, restoran ve mutfaklarda menülerin kısılmasına neden oluyor.
Türkiye:
İran ile sınır komşusu Türkiye, olası mülteci akını ve jeopolitik istikrarsızlığa hazırlık yaparken, asıl ekonomik etki Merkez Bankası üzerinde hissedilebilir.
Öte yandan, yakın zamanda kapsamlı ekonomik krizler yaşamış ve özellikle savunmasız görünen birkaç ülke de var.
Sri Lanka, enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla geçtiğimiz günlerde devlet çalışanları için resmi tatil ilan etti. Okullar, üniversiteler ve kamu kurumları kapalı, zorunlu olmayan toplu taşıma hizmetleri askıya alındı ve sürücülerin artık yakıt alımlarını kısıtlayan ulusal bir yakıt izni için kayıt yaptırmaları gerekiyor.
Pakistan'da devlet dairelerine ayrılan yakıt ödenekleri yarıya indirildi, devlet kurumlarının yeni klima ve mobilya satın alması yasaklandı ve araçlarının büyük bir kısmının hizmet dışı bırakılması emredildi.
Mısır'da ise artan yakıt ve temel gıda fiyatlarına ek olarak, geçen yıl ekonomiye yaklaşık 20 milyar dolar kazandıran Süveyş Kanalı ve turizm gelirlerinde de ciddi bir düşüş olasılığıyla karşı karşıya.
Çoğunluğu dolar cinsinden olan borçlarını geri ödeme yükü, savaşın başlamasından bu yana para biriminin değerinde yaklaşık yüzde 9'luk bir düşüş yaşanması nedeniyle daha da zorlaştı.
İran savaşı, yalnızca bölgesel bir çatışma olmaktan çıkıp küresel enerji ve ekonomik dengeleri sarsan bir kriz haline geldi.
Uzmanlar, ülkelerin krizlere karşı hazırlıklı olmalarının önemine dikkat çekiyor, özellikle enerji ithalatına bağımlı ve kırılgan ekonomilerin kısa vadede ciddi etkilerle karşılaşması kaçınılmaz görünüyor.