ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle, bugün Venezuela'nın başkenti Karakas'ın yanı sıra birçok bölgeye saldırı düzenlendi.
Trump, Venezuela lideri Nicolas Maduro ve eşinin, operasyon kapsamında ele geçirilerek ülke dışına çıkarıldığını söyledi.
Bu eylemler, ilk bakışta rastgele bir siyasi hamle olarak değerlendirilebilir. Ancak bu durum, bölgesel bir mesele olarak sınırlı etkisi olan bir krizden çok, dünyanın geri kalanını da doğrudan etkileyebilecek jeopolitik dengelerle bağlantılı bir gelişme olarak görülmeli.
Popüler Gazete'nin Leonid Ragozin imzalı analizden aktardığına göre, Venezuela, Ukrayna ile birlikte küresel süper güçler oyununda pazarlık kozuna dönüştü.
Tarihsel perspektife bakıldığında, Antony Beevor’un İkinci Dünya Savaşı'na dair kitabının işaret ettiği gibi, farklı kıtalarda meydana gelen ve birbirinden bağımsız gibi görünen olaylar – Nankin Katliamı, Mussolini’nin Habeşistan işgali ve İspanya İç Savaşı gibi – modern tarihin en büyük çatışmalarına giden süreçte belirleyici roller oynadı.
Bu, dünyanın mutlaka üçüncü bir dünya savaşına doğru sürüklendiği anlamına gelmiyor; ancak bu tehdit her zaman mevcut.
Rusya-ABD ilişkilerindeki baş aktörler olan Trump ve Rus mevkidaşı Vladimir Putin, şu anda çatışmadan ziyade karşılıklı yarar sağlayan anlaşmalara daha yatkın oldukları sürece, küresel bir savaştan ziyade küresel bir uzlaşma daha olası görünüyor.
Öte yandan Venezuela, büyük bir güç olmasa da küresel ölçekte önem taşıyor.
Sadece dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip olmasıyla değil, aynı zamanda ABD liderliğindeki Batı'nın baş düşmanları olarak gördüğü Çin, İran ve Rusya ile yakın ilişkileri sayesinde stratejik bir konumda.
Bu üç ülke arasında, Venezuela söz konusu olduğunda en hassas konumda olan ülke Rusya olarak öne çıkıyor.
ABD'nin başlattığı gerilim Kremlin için riskler oluştururken, potansiyel kazanımlar da söz konusu.
Başlıca etken, Trump'ın başkanlığının ikinci döneminde ABD ve Rusya arasındaki ilişkilerde yaşanan beklenmedik yumuşama.
Putin'in 2000 yılında iktidara gelmesinden bu yana Kremlin, ABD'yi önce güvenilmez bir ortak, ardından da eski Sovyet bölgesinde böl ve yönet taktiğini uygulamayı amaçlayan tam teşekküllü bir düşman olarak gördü.
Ancak Trump'ın 2025 yılının başlarında Beyaz Saray'a dönmesiyle her şey birdenbire bir tür ortaklığa dönüştü.
ABD, Ukrayna'ya olan mali yardımını neredeyse tamamen kesti ve neredeyse tarafsız bir duruş sergiledi, ancak yine de Ukrayna ordusuna hayati önem taşıyan istihbarat sağlamaya devam ediyor.
ABD, Ulusal Güvenlik Stratejisi'nin son versiyonunda Rusya'yı "doğrudan tehditler" listesinden bile çıkardı.
Trump'ın başlattığı Ukrayna barış görüşmeleri yavaş ilerlerken, Putin'in savaşın kendi şartlarında sona ereceğine inanmak için geçerli nedenleri bulunuyor.
Avrupa Birliği ülkeleri ise Ukrayna’ya önümüzdeki yıllarda istikrarlı finansman sağlayabilecek tazminat kredisi konusunda anlaşmaya varamadı.
Tüm bu gelişmeler göz önüne alındığında, Kremlin'in Trump yönetimiyle zorlu ancak genel olarak iyi işleyen bir ilişkiyi, Venezuela gibi Rusya'nın temel çıkarlarıyla ilgisiz ve uzak bir konu yüzünden bozması için uygun zaman değil.
Öte yandan, Birleşmiş Milletler temsilcisi Vassily Nebenzia, ABD'nin Venezuela'yı tehdit ederek "agresif yeni sömürgecilik" yaptığını iddia etti ve ABD'nin "küresel egemenliğini korumaya çalışırken diğer ülkelerin zenginliklerini cezasız bir şekilde sömürme hakkını elde etmeye çalıştığını" söyledi.
Nebenzia bu ifadeleriyle, ABD'nin Venezuela'dan, 1970'lerde kademeli olarak millileştirilmeden önce ülkenin petrol endüstrisinin büyük bir bölümünü kontrol eden petrol şirketlerine yeniden kapılarını açmasını talep etmesine atıfta bulundu.
Rusya'nın Venezuela'nın zenginlikleriyle ilgilenmediği söylenemez. Rus petrol şirketlerinin Venezuela petrol tekeli PDVSA ile ortak girişimleri bulunuyor, ancak bu girişimlerin geçmişi, özellikle ABD yaptırımları nedeniyle inişli çıkışlı oldu.
Ancak uzmanlar, Rusya'nın dostane bir Latin Amerika hükümetini kurtarmak için özel bir çaba sarf etmesini beklemiyor.
Rusya'nın Venezuela'ya desteği, her zaman ABD'nin Ukrayna ile bağlantılı olarak Rusya'ya uyguladığı baskıyla doğru orantılı olacak.
Nicolas Maduro hükümetinin düşüşü Kremlin için dünyanın sonu olmayacak.
Rusya, ABD'nin rejim değişikliğine takıntılı olduğu ülkelerde geleneksel müttefiklerinin yerini alan yeni siyasi rejimlere uyum sağlama konusunda deneyime sahip; Irak ve Suriye bunun örnekleri.
Ayrıca işin içinde ironik bir siyasi hesaplama da var. ABD'nin Venezuela'ya askeri bir saldırı başlatmasının jeopolitik kazanımları kayıplardan fazla olabilir.
Çünkü bu, Rusya ve ABD'yi Ukrayna'daki savaş konusunda ahlaki olarak eşit bir zemine oturtacak.
Eğer ABD, "arka bahçeleri" olarak gördüğü bölgelerde askeri saldırganlıkla iradesini dikte edebiliyorsa, Rusya neden kendi bölgesinde aynısını yapamasın?
ABD'nin Venezuela'daki saldırganlığı, özellikle Küresel Güney'de birçok kişinin gözünde Rusya'nın Ukrayna'daki eylemlerini haklı çıkarabilir.
Kremlin için elverişli olan bir diğer nokta ise, bu durum ayrıca ABD ve Avrupa arasında daha fazla bölünmeye ve ABD'nin kendi içindeki kutuplaşmanın artmasına yol açabilir.
Eğer Trump yönetimi Venezuela'ya ek olarak Grönland'ı işgal etme arzusunu da hayata geçirirse, durum Kremlin için ideal hale gelebilir.
Bu senaryo, Ukrayna sonrası dönemde AB liderliğindeki Avrupa ile yakınlaşmanın yollarını da açabilir.
Genel olarak Ruslar kendilerini eski düzenin koruyucuları, nihai dış politika muhafazakarları olarak görüyor.
ABD liderliğindeki Batı’yı II. Dünya Savaşı sonrası düzeni bozmaktan sorumlu revizyonist bir güç olarak görüyor ve Ukrayna’daki savaşı bu revizyona karşı koymanın bir yolu olarak değerlendiriyorlar.
Ancak onların bakışına göre, Batı'nın sorumlu olduğu eski düzene geri dönüş yoksa, yeni bir düzen üzerinde anlaşılmalı: ABD Batı yarımküresinde istediğini yaparken, Rusya eski Sovyet komşuları üzerindeki etkisini koruyacak.
Rusya için ideal senaryo, ABD’nin Venezuela’da uzun süre çıkmazda kalması olurdu. Ancak Maduro'nun hızla düşmesi de sorun değil.
Sonuç, ABD yanlısı bir Venezuela karşılığında, Ukrayna’daki savaşın Rusya'nın şartlarına göre sona ermesi şeklinde bir takas gibi görülebilir.